Žrišja leišin ķ rķkisfjįrmįlum

Ķslenska rķkiš er grķšarlega skuldsett og žaš er eitt stęrsta vandamįl stjórnmįlamanna ķ dag. Žar aš auki liggja į rķkisvaldinu grķšarlegar skuldbindingar og įbyrgšir, t.d. vegna lķfeyrisgreišslna opinberra starfsmanna, gangagerša, virkjana og svona mį lengi telja. Žetta er vandamįl. Ef žaš veršur ekki leyst žarf aš selja allt ķ bśi rķkisvaldsins į brunaśtsölu eša lżsa yfir gjaldžroti, meš tilheyrandi sįrsauka fyrir alla sem enn eru eftir į Ķslandi til aš borga skuldir hins opinbera.
 
Tvęr leišir eru oftast nefndar til aš bjarga rķkisvaldinu śr skuldasśpunni. Sś fyrri er aš hękka skatta og sś sķšari aš skera nišur ķ rķkisrekstrinum. Skattahękkanir eru aušvitaš jafnvitlaus ašgerš og aš sprauta eitri ķ ęšar daušvona sjśklings, og ber aš foršast meš öllu. Frekari nišurskuršur ķ žeim rķkisrekstri sem er til einhvers nżtur er lķka óheppilegur, enda žarf rķkisvaldiš grķšarlegt fé til aš veita lįgmarksžjónustu illa, og hętt viš aš sś žjónusta versni enn ef rķkiš heldur įfram aš veita hana en um leiš fjįrsvelta. 
 
Žrišja leišin er samt til. Hśn er sś aš rķkiš komi sér einfaldlega śt śr öllum rekstri, en sérstaklega žeim sem er mikilvęgur og žaš ręšur ekki viš. Rekstur sem rķkiš hefur einfaldlega ekki į sinni könnu veršur sķšur aš pólitķsku bitbeini. Ekki er hęgt aš rįša gamla stjórnmįlamenn ķ stöšur hjį einkafyrirtękjum nema žeir hafi meira til brunns aš bera en flokksskķrteiniš. Erfitt er aš žröngva einkafyrirtękjum śt ķ pólitķskt vinsęlar en rekstrarfręšilega vafasamar framkvęmdir, og erfitt hefur reynst fyrir stjórnmįlamenn aš lokka einkafyrirtęki śt ķ slķkar framkvęmdir jafnvel žótt rķkisįbyrgšir hafi veriš ķ boši. 
 
Eitt augljóst dęmi um mikilvęgan rekstur sem rķkiš ręšur ekki viš er rekstur heilbrigšiskerfis. Hiš opinbera heilbrigšiskerfi nżtur aš mörgu leyti einokunarstöšu į markaši heilbrigšisgęslu meš nišurgreišslum śr vösum skattgreišenda og miklu regluverki sem heldur samkeppni viš žaš ķ skefjum. Žaš er žvķ nįnast aftengt hinu sveigjanlega og ašlögunarhęfa frjįlsa markašshagkerfi. Sjśkrahśsum og heilsugęslustöšvum er skammtaš fé śr rķkissjóši ķ samkeppni viš allskyns annan rķkisrekstur. Heilbrigšisgęslan er ķ raun ķ samkeppni um skattfé viš sendirįšin, hįskólana, rįšherrabķlana, jaršgöngin og ķslensku sauškindina, svo eitthvaš sé nefnt. Pólitķskar įkvaršanir žarf aš taka viš śtdeilingu į žvķ fé, og žęr eru yfirleitt vķšsfjarri öllum rekstrarfręšilegum raunveruleika heilbrigšisstofnana. 
 
Krafan um rķkiseinokun heilbrigšiskerfisins er hįvęr og pólitķskt óvinsęlt aš andmęla henni, enda žótt oft heyrist aš „samkeppni“ sé af hinu góša. Meš takmörkušu skattfé śr aš spila hefur heilbrigšiskerfinu veriš żtt śt ķ skammtanir į žjónustu, bišlista og kjaradeilur heilbrigšisstarfsmanna. Žjónustan versnar og kostnašur hękkar. Stjórnmįlamenn hafa reynt aš skera nišur, en žaš hefur bitnaš į žjónustu į mešan sjśklingar eru rukkašir um sķfellt hęrri innritunargjöld og meira ķ lyfjakostnaš, auk hękkandi skatta til aš fjįrmagna kerfiš. 
 
Ķ staš aukins fjįrausturs ķ kerfiš, sem bętir žaš ekki, eša aukins nišurskuršar, sem gerir vont enn verra, vęri upplagt aš koma heilbrigšiskerfinu śr höndum rķkisvaldsins, en til vara bara mikilvęgustu einingum žess. Skatta mį lękka sem nemur kostnaši viš žaš. Regluverkiš mętti skera nišur og aušvelda žannig ašgengi nżrra ašila į žennan mikilvęga markaš. Žetta mętti gera um leiš og rķkisvaldiš greišir, a.m.k. til einhvers tķma, ašgeršir og ašra mešhöndlun meš śtboši til einkaašila. Aš tryggja aš skattfé sé notaš til aš greiša fyrir lęknisžjónustu er ekki eitt og hiš sama og aš rķkisvaldiš standi ķ einhvers konar rekstri. Žetta vita meira aš segja margir sęnskir lęknir. 
 
Žrišja leišin – aš koma verkefnum algjörlega śr höndum rķkis og stjórnmįlamanna – hefur enga ókosti hękkandi skatta eša vaxandi nišurskuršar. Rķkisvaldiš er fjarlęgšur sem dżr og klaufalegur millilišur ķ frjįlsum višskiptum og samskiptum. Frjįlsir samningar leysa af torskilin eyšublöš. Samkeppni einkafyrirtękja leysir af hólmi rżrnandi žjónustu og hękkandi kostnaš einokunarašilans. Er eftir einhverju aš bķša?
 
Geir Įgśstsson
 
Greinin birtist įšur ķ Morgunblašinu, 13. september 2013, og er ašgengileg įskrifendum blašsins hér.

« Sķšasta fęrsla

Athugasemdir

1 Smįmynd: Jósef Smįri Įsmundsson

Tek undir žessi sjónarmiš.Hęgt er aš fella burt RŚV,Žjóšleikhśsiš,Žjóškirkjuna,Sinfónķuhljómsveitina.Hęgt er aš afskrifa į einhverjum tķmafjölda rķkisstyrki til landbśnašar og hvetja ķ leišinni til hįmarkshagręšingar ķ greininni.Hęgt er aš breyta stjórnkerfinu śr žvķ aš vera žingbundin stjórn ķ žaš aš rįša kunnįttufólk til starfans og sérfręšinga ķ staš žingnefnda.Og hreinsa burt umframmannafla rįšuneytanna sem oftast en ekki er fólk sem er rįšiš af pólitķsku flokkunum (til aš verlauna fyrir "vel unnin" störf).Og žaš er ekki eftir neinu aš bķša.

Jósef Smįri Įsmundsson, 13.9.2013 kl. 08:03

Bęta viš athugasemd

Ekki er lengur hęgt aš skrifa athugasemdir viš fęrsluna, žar sem tķmamörk į athugasemdir eru lišin.

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband